Nowe Warunki Techniczne zmieniają podejście do magazynów energii
Magazyny energii jeszcze niedawno były traktowane głównie jako nowoczesne uzupełnienie fotowoltaiki. Dziś stają się jednym z kluczowych elementów transformacji energetycznej. Pozwalają zwiększyć autokonsumpcję, ograniczyć oddawanie energii do sieci i stabilizować pracę instalacji PV.
Problem w tym, że projekt nowych Warunków Technicznych może znacząco utrudnić rozwój tej technologii. Z jednej strony przepisy zachęcają do uwzględniania magazynów energii przy projektowaniu budynków i instalacji PV. Z drugiej – nakładają na inwestorów szereg wymagań przeciwpożarowych, lokalizacyjnych i technicznych.
W praktyce coraz częściej pojawia się pytanie: czy bezpieczeństwo magazynów energii nie stanie się jednocześnie największą barierą ich rozwoju?
Magazyny energii BESS pod szczególnym nadzorem
Projekt przepisów obejmuje magazyny energii BESS, czyli bateryjne systemy magazynowania energii. To właśnie one najczęściej współpracują z instalacjami fotowoltaicznymi w domach, firmach i budynkach usługowych.
Nowe regulacje wprowadzają osobny zestaw wymagań dla takich urządzeń. Dotyczą one między innymi systemów bezpieczeństwa, wentylacji, wydzieleń pożarowych i sposobu lokalizacji magazynów.
Sam kierunek związany z bezpieczeństwem jest zrozumiały. Problem polega jednak na tym, że część wymagań może być bardzo trudna do spełnienia w istniejących budynkach.
Wyłącznik awaryjny BESS – dodatkowe zabezpieczenie czy dodatkowy problem?
Jednym z najbardziej dyskutowanych zapisów jest obowiązek stosowania wyłącznika awaryjnego BESS. Ma on umożliwiać całkowite odłączenie magazynu energii podczas działań ratowniczych.
W budynkach wyposażonych w przeciwpożarowy wyłącznik prądu jego uruchomienie ma dodatkowo powodować wyłączenie całego systemu magazynowania energii.
Na poziomie dużych instalacji przemysłowych takie rozwiązanie wydaje się logiczne. Wątpliwości pojawiają się jednak przy małych domowych systemach typu all-in-one, gdzie bateria i falownik tworzą jedną zwartą konstrukcję.
Domowe magazyny energii mogą stać się bardziej skomplikowane
W wielu nowoczesnych magazynach energii długość połączeń DC jest minimalna. Nie ma tam rozbudowanych tras kablowych wymagających dodatkowych zabezpieczeń odcinających.
Dodawanie kolejnych urządzeń zabezpieczających może więc nie zwiększać realnie poziomu bezpieczeństwa, ale podnosić koszt całego systemu oraz komplikować certyfikowane rozwiązania producentów.
To szczególnie istotne dla użytkowników inwestujących w małe magazyny energii do domów jednorodzinnych.
Czujka tlenku węgla przy bateriach litowo-jonowych budzi pytania
Kolejnym kontrowersyjnym wymogiem jest obowiązek montażu autonomicznej czujki tlenku węgla przy magazynach energii do 30 kWh.
W przypadku klasycznych urządzeń grzewczych taki wymóg jest oczywisty. Jednak przy bateriach litowo-jonowych głównym zagrożeniem nie jest spalanie paliwa, lecz zjawisko thermal runaway, czyli niekontrolowanego wzrostu temperatury ogniw.
Eksperci zwracają uwagę, że znacznie większe znaczenie mają tutaj systemy BMS, monitoring temperatury, odpowiednia wentylacja i szybkie odłączenie uszkodzonego modułu.
Bloki bez magazynów energii i balkonowej fotowoltaiki?
Projekt bardzo restrykcyjnie podchodzi również do budynków wielorodzinnych. Magazynów energii nie będzie można instalować:
- w mieszkaniach
- na balkonach
- na loggiach i tarasach
- na strychach oraz poddaszach nieużytkowych
To może praktycznie zablokować rozwój magazynowania energii dla mieszkańców bloków korzystających z balkonowej fotowoltaiki.
Balkonowa fotowoltaika bez magazynu traci dużą część potencjału
Małe systemy PV montowane na balkonach mają sens przede wszystkim wtedy, gdy energia może być wykorzystana również poza godzinami produkcji.
Bez magazynu energii nadwyżki często trafiają do sieci albo pozostają niewykorzystane. Tymczasem nowoczesne systemy energetyczne coraz mocniej opierają się właśnie na lokalnym zarządzaniu energią.
W praktyce nowe przepisy mogą sprawić, że mieszkańcy bloków zostaną odcięci od jednej z najbardziej perspektywicznych technologii energetycznych.
Próg 120 kWh zmienia wszystko
Jednym z najważniejszych limitów w projekcie jest próg 120 kWh. Po jego przekroczeniu magazyny energii zaczynają podlegać znacznie bardziej rygorystycznym wymaganiom.
Projekt zakłada między innymi podział magazynów na grupy do 120 kWh oraz zachowanie co najmniej metrowych odstępów pomiędzy nimi.
Pojawiają się także obowiązkowe systemy sygnalizacji pożarowej oraz dodatkowe wymagania dotyczące wydzielonych pomieszczeń technicznych.
Większe magazyny energii zaczną przypominać osobne strefy techniczne
W praktyce większe magazyny energii dla szkół, firm czy obiektów handlowych mogą wymagać tworzenia specjalnych pomieszczeń o podwyższonej odporności ogniowej.
Projekt przewiduje między innymi ściany oraz stropy o klasie EI/REI 120 i drzwi EI60.
Dla nowych budynków można jeszcze uwzględnić takie wymagania na etapie projektu. Znacznie trudniej będzie jednak dostosować istniejące obiekty.
Modernizacja budynków może stać się nieopłacalna
W wielu starszych obiektach wygospodarowanie oddzielnego pomieszczenia technicznego będzie bardzo trudne albo kosztowne.
To może doprowadzić do sytuacji, w której inwestor formalnie „rozważy” magazyn energii, ale ostatecznie zrezygnuje z inwestycji po analizie kosztów dostosowania budynku.
Najbardziej odczują to przedsiębiorstwa chcące zwiększać autokonsumpcję energii oraz ograniczać pobór energii z sieci.
Limit 600 kWh może utrudnić większe inwestycje
Projekt przewiduje również limit 600 kWh magazynów energii w jednej strefie pożarowej budynku, który nie jest przeznaczony wyłącznie do magazynowania energii.
Dla małych obiektów to dużo. Dla zakładów produkcyjnych, hal logistycznych czy dużych budynków usługowych – często zdecydowanie za mało.
W praktyce może to wymuszać przebudowę układu budynku albo dzielenie inwestycji na kilka mniejszych systemów.
Nowe wymagania przeciwwybuchowe zwiększą koszty inwestycji
Projekt przewiduje także dodatkowe wymogi dotyczące wentylacji i zabezpieczeń przeciwwybuchowych dla większych magazynów energii.
Powyżej 120 kWh pojawia się obowiązek awaryjnej wentylacji wywiewnej oraz urządzeń odciążających.
Choć celem jest zwiększenie bezpieczeństwa, takie rozwiązania mogą znacząco podnieść koszt inwestycji już na etapie projektu technicznego.
Bezpieczeństwo jest ważne, ale przepisy powinny być proporcjonalne
Nie ma wątpliwości, że bezpieczeństwo magazynów energii musi być priorytetem. Szczególnie przy rosnącej liczbie instalacji opartych o baterie litowo-jonowe.
Jednocześnie przepisy powinny uwzględniać skalę instalacji, technologię urządzeń oraz rzeczywiste ryzyko. Inaczej łatwo doprowadzić do sytuacji, w której wymagania techniczne będą większą barierą niż sama cena magazynu energii.
To szczególnie ważne dla rynku prosumenckiego i małych inwestycji domowych.
Nowoczesne budynki coraz bardziej zależą od magazynowania energii
Współczesne budynki coraz częściej funkcjonują jako zintegrowane systemy energetyczne. Magazyny energii współpracują nie tylko z PV, ale również z rozwiązaniami typu smart home.
Automatyczne sterowanie energią pozwala zwiększać komfort użytkowania budynku, poprawiać efektywność energetyczną i stabilizować pracę instalacji.
Coraz częściej integruje się także z systemami zabezpieczeń, monitoringiem oraz nowoczesną automatyką budynkową.
Ekspercki komentarz – rynek potrzebuje rozsądnych regulacji
Z perspektywy firm wykonujących nowoczesne instalacje elektryczne rynek magazynów energii dopiero zaczyna dynamicznie się rozwijać.
Specjaliści z branży – w tym firma Z.I.P.E. z Bielska Podlaskiego – zwracają uwagę, że rozwój energetyki rozproszonej wymaga jednocześnie wysokiego poziomu bezpieczeństwa i realnej możliwości wdrażania nowych technologii.
Jeżeli przepisy okażą się zbyt restrykcyjne, część inwestorów może zwyczajnie zrezygnować z magazynów energii jeszcze przed rozpoczęciem projektu.
Podsumowanie – czy nowe przepisy zahamują rozwój magazynów energii?
Nowe Warunki Techniczne dla magazynów energii mogą znacząco wpłynąć na rynek fotowoltaiki i energetyki rozproszonej w Polsce.
Z jednej strony zwiększają poziom bezpieczeństwa. Z drugiej – wprowadzają limity, zakazy i wymagania techniczne, które dla wielu inwestorów mogą okazać się zbyt kosztowne lub trudne do spełnienia.
Najbliższe miesiące pokażą, czy nowe przepisy staną się impulsem do uporządkowania rynku, czy raczej skuteczną barierą dla rozwoju magazynowania energii.
Projekt przewiduje między innymi wyłączniki awaryjne BESS, wydzielenia przeciwpożarowe, limity pojemności oraz dodatkowe systemy wentylacji i zabezpieczeń.
Tak. Projekt zakazuje montażu magazynów energii w mieszkaniach, na balkonach, loggiach i tarasach budynków wielorodzinnych.
Ogranicza on maksymalną pojemność magazynów energii w danej części budynku, co może utrudnić większe inwestycje w firmach i obiektach usługowych.
Pozwalają magazynować nadwyżki energii wyprodukowanej przez instalację PV i wykorzystywać je wtedy, gdy energia jest najbardziej potrzebna.